Vleermuizen Wintertellingen Breda 2025-2026
Op zaterdag 17 januari zijn de jaarlijkse wintertellingen voor de vleermuisverblijven in de regio Breda weer uitgevoerd. Verschillende objecten zijn bezocht door vrijwilligers van de Vleermuiswerkgroep Noord Brabant. Het doel is om de soorten en de aantallen overwinterende vleermuizen te inventariseren als onderdeel van het NEM (Netwerk Ecologische Monitoring). De gegevens worden door het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) gebruikt voor het vaststellen van landelijke trends in aantal ontwikkelingen en het vaststellen van de verspreiding van vleermuissoorten in Nederland.
Vaste objecten voor de regio Breda zijn de twee vleermuiskelders op Landgoed Wolfslaar, de vleermuiskelder op de Asterd en de kelder op de Waterdonken. Aanvullend hebben we dit jaar ook de vleermuiskelder op Landgoed Luchtenburg weer kunnen bezoeken.
Hangende baardvleermuis in IJskelder, Landgoed Wolfslaar.
Gedurende de winterperiode gaan vleermuizen in rust, de zogenoemde winterslaap. Afhankelijk van de soort overwinteren ze daarbij in boomholtes, spouwmuren of in objecten zoals vleermuiskelders. Deze objecten, de kelders, worden tijdens de wintertellingen bezocht door tellers.
Chiel Simons zoekend naar overwinterende vleermuizen, Waterdonken
De eerste vleermuiskelder die aan de beurt was, was de voormalige ijskelder van Landgoed Wolfslaar. Het object is een rijksmonument, maar al vele jaren in dienst als vleermuizenverblijf. Al sinds 2008 wordt de kelder op vleermuizen gecontroleerd. Dit jaar werden hier in totaal acht individuen aangetroffen, waarvan vijf baardvleermuizen en één watervleermuizen die voornamelijk vrij aan het plafon hangen. Twee franjestaarten waren weggekropen in hangende sierbetonelementen die aan het plafon zijn bevestigd.
In het voormalig restaurant van Zwembad Wolfslaar werden 36 individuen aangetroffen. Hier hingen dezelfde soorten als in de ijskelder, namelijk baardvleermuis (12 stuks), watervleermuizen (15 stuks) en franjestaarten (8 stuks). Eén vleermuis kon niet op naam gebracht worden doordat deze onvoldoende zichtbaar was.
In vergelijking tot andere teljaren waren de aantallen in de kelders laag. Grootoorvleermuizen waren de grote afwezige in beide kelders. Tevens de eerste keer in 12 teljaren dat deze soort in de kelders niet aanwezig was op het moment van tellen. Aannemelijke oorzaak voor de afwezigheid is de relatief warme periode rondom de teldatum. De grootoren komen dan ook eigenlijk alleen de winterverblijven in als de temperatuur richting het vriespunt zakt.
De vleermuiskelder op de Waterdonken was de volgende. De kelder is twee jaar geleden verbouwd om het gewenste klimaat voor vleermuizen te verbeteren. Zo werd het vrij in stromende water omgevormd in een vochtige zandbodem en werden er extra voorzieningen opgebouwd waarin vleermuizen kunnen wegkruipen. Helaas zijn er deze wintertellingen nog geen dieren aangetroffen in de kelder. Dat zelfde geldt voor de kelder aan de Asterd die in 2023 is aangelegd. Daar werd overigens wel wat uitwerpselen van vleermuis gevonden maar geen overwinterende dieren. Beide kelders lijken nog niet optimaal te functioneren. Een voordeel van de wintertelling is dan wel dat er allerlei ideeën ontstaan voor aanpassingen en optimalisaties. Die zullen komend jaar verder uitgewerkt worden.
Drukke bezetting: zeven dieren op hetzelfde stuk, Landgoed Luchtenberg
Dit jaar konden we ook weer terecht bij de vleermuiskelder van Landgoed Luchtenburg. De toegangsdeuren van deze kelder waren enkele jaren geleden kapot gegaan door vandalisme waardoor de kelder niet meer toegankelijk was. Afgelopen zomer hebben we samen met eigenaar Pieter de deuren kunnen herstellen en deze winter de volledige kelder weer sinds 2019 kunnen tellen. In totaal werden 20 vleermuizen aangetroffen in de kelder. In de reeks van telgegevens, die sinds 2013 loopt, is dit het hoogste aantal tot op heden. Ook hier werden drie verschillende soorten aangetroffen: baardvleermuis (4 stuks), watervleermuis (7 stuks) en franjestaart (9 stuks). Eén wegkruipmogelijkheid in de kelder was bijzonder druk bezet: in totaal zaten zeven dieren weggekropen in hetzelfde stuk. Ook hier waren de grootoorvleermuizen afwezig vanwege de temperatuur.
